W dzisiejszym numerze prezentujemy porady dotyczące zawsze aktualnych zagadnień zatrudniania nauczycieli. Kwestie zawierania umowy o pracę, zwłaszcza umowy na czas określony, dokonywanie zmian warunków umowy w trakcie jej trwania ciągle budzą wątpliwości natury prawnej.
Zmiana umowy w trakcie jej trwania
W ubiegłym roku szkolnym byłem zatrudniony jako nauczyciel kontraktowy w wymiarze 16/18 etatu w liceum ogólnokształcącym - umowa na czas określony od 1 września do końca sierpnia. 4 godziny z 16 to była klasa maturalna, której zajęcia kończyły się końcem kwietnia. W związku z tym zmieniono mi umowę i od 1 maja do końca sierpnia byłem zatrudniony na 12/18 etatu. Czy taka zmiana umowy była zgodna z prawem?
Z informacji zawartych w pytaniu wynika, że został Pan zatrudniony w szkole na podstawie art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela. Przewiduje on, że w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami mianowanym i dyplomowanym, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. Z uwagi zaś na brak warunków do zatrudnienia Pana w pełnym wymiarze nawiązano z Panem stosunek pracy w wymiarze 16/18 etatu.
Należy zauważyć, że obniżenie wymiaru etatu jest zmianą warunków pracy i płacy, a zmiana taka w stosunku pracy może nastąpić albo na mocy porozumienia albo na mocy tzw. wypowiedzenia zmieniającego. Wypowiedzenie zmieniające polega na tym, że pracodawca proponuje pracownikowi nowe warunki pracy i jeśli propozycja ta nie spotka się z akceptacją pracownika, z upływem terminu wypowiedzenia następuje skutek w postaci rozwiązania stosunku pracy. Wątpliwe jest jednak, czy w przypadku terminowych umów o pracę zawieranych z nauczycielami na podstawie przepisów Karty Nauczyciela możliwe jest w ogóle zastosowanie takiej konstrukcji. Należy zauważyć bowiem, że nauczycielska pragmatyka milczy na temat możliwości wypowiadania terminowych umów o pracę, a to oznacza, iż w tym zakresie musimy odwołać się do regulacji zawartych w powszechnym prawie pracy.
Jak wynika z art. 33 Kodeksu pracy przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Z treści tego przepisu wynika również, że brak klauzuli dopuszczającej wcześniejsze rozwiązanie umowy terminowej za wypowiedzeniem wyklucza możliwość zastosowania wypowiedzenia zmieniającego, którego skutkiem jest pogorszenie warunków pracy. Zatem, jeżeli w umowie, która łączyła Pana ze szkołą, nie zawarto klauzuli dopuszczającej jej wcześniejsze rozwiązanie za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia, nie było również możliwości zastosowania wypowiedzenia zmieniającego, którego skutkiem byłoby pogorszenie warunków pracy, a za takie należy uznać obniżenie wymiaru zatrudnienia. Reasumując stwierdzić trzeba, że jeśli zmiana umowy, o której Pan wspomina nie była skutkiem porozumienia stron, mogła nastąpić tylko na podstawie tzw. porozumienia zmieniającego, pod warunkiem, że w umowie o pracę, którą zawarto z Panem była klauzula dopuszczająca możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy za wypowiedzeniem.
Skoro z przydziału zajęć w planie nauczania wynika, że w pewnych okresach roku szkolnego nie będzie Pan wyczerpywał obowiązującego Pana tygodniowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, dyrektor szkoły powinien rozważyć zastosowanie do Pana sytuacji art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela, który przewiduje, że nauczyciel dla którego ustalony plan zajęć w pewnych okresach roku szkolnego nie wyczerpuje obowiązującego tego nauczyciela tygodniowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, powinien nauczać odpowiednio większą liczbę godzin w innych okresach danego roku szkolnego. Praca wykonywana zgodnie z tak ustalonym planem zajęć nie jest przy tym pracą w godzinach ponadwymiarowych.
Odpowiedzi udzielił:
PATRYK KUZIOR
Zatrudnienie na czas nieokreślony przy niepełnym wymiarze godzin
Jestem nauczycielem kontraktowym i mam od 4 lat co roku przedłużaną umowę na czas określony na 14/18 etatu. Czy możliwe jest zatrudnienie mnie na czas nieokreślony? Uczę 2 przedmiotów, pozostali nauczyciele wykładający te przedmioty mają godziny ponadwymiarowe więc nie ma niebezpieczeństwa, że może zabraknąć godzin.
Stosownie do treści art. 10 ust. 4 i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela “stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 7”, który stwierdza, że “w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami, o których mowa w ust. 5, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.” Zatem Karta Nauczyciela wyraźnie wskazuje w jakich sytuacjach z nauczycielem kontraktowym zawiera się umowy o pracę na czas określony. Są to:
- zaistnienie potrzeby wynikającej z organizacji nauczania,
- zastępstwo nieobecnego nauczyciela.
W związku z powyższym, nauczyciel kontraktowy będzie mógł domagać się uznania łączącej go z pracodawcą umowy za zawartą na czas nieokreślony tylko w przypadku, gdy umowa na czas określony została z nim zawarta wbrew wymienionym wyżej dwóm warunkom. Jeżeli zatem warunki te są nadal spełnione, można, a nawet powinno się zawierać umowę na czas określony. Na tle tak postawionego pytania należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie stosunek pracy winien być zawarty na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.
Odpowiedzi udzielił:
PAWEŁ NOWAK
Zmiana umowy o pracę w związku ze zdobyciem awansu zawodowego nauczyciela
1 września 2008 r. została podpisana umowa o pracę z nauczycielem na okres roku szkolnego czyli do 31 sierpnia 2009 r. W tym czasie nauczyciel rozpoczął i odbywał staż na nauczyciela kontraktowego. Ze względu na chorobę miał, w okresie od 26 października 2008 r. do 1 marca 2009 r., przedłużony okres stażu do 4 października 2009 r. oraz podpisaną umowę o pracę na kolejny rok szkolny, czyli do 31 sierpnia 2010 r. Czy po uzyskaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego dnia 9 grudnia 2009 r. można zmienić warunki umowy z czasu określonego na czas nieokreślony? Czy nauczyciel musi na obecnej umowie pracować do 31 sierpnia 2010 r. a potem należy z nim zawrzeć umowę na czas nieokreślony? Obie strony są zgodne i chciałyby zawrzeć już teraz umowę na czas nieokreślony.
Zgodnie z art. 10 ust. 2 i 4 Karty Nauczyciela tylko w przypadku nauczyciela stażysty stosuje się zatrudnienie poprzez umowę o pracę na czas określony na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego. Po osiągnięciu celu, czyli stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony. W sytuacji opisanej w pytaniu nie ma najmniejszych przeszkód prawnych aby za porozumieniem stron (od pierwszego dnia nowego miesiąca) zmienić dotychczasową umowę na czas określony na umowę na czas nieokreślony.
Odpowiedzi udzielił:
LESZEK ZALEŚNY
